Bir enerji verimliliği yatırımı, su geri kazanım sistemi veya düşük emisyonlu üretim hattı şirketin çevresel performansını geliştirebilir. Bu yatırım için seçilecek finansman aracının koşulları ise projenin teknik niteliği, şirketin finansal durumu ve sunulabilen kanıtlarla birlikte değerlendirilir.
Yeşil finans, çevresel amaçlara katkı sağlayan faaliyet ve projelere yönelik finansal ürün ve süreçleri kapsar. Bir projeye “yeşil” demek, finansman kuruluşunun kredi değerlendirmesini veya yatırımcının risk incelemesini ortadan kaldırmaz. Şirketin hazırlığı, çevresel gerekçe ile finansal veri arasında izlenebilir bir bağ kurmakla başlar.
Yeşil finans ile sürdürülebilir finans aynı kapsamda mı?
Sürdürülebilir finans, çevresel konuların yanında sosyal ve yönetişim boyutlarını da içerebilen daha geniş bir çerçevedir. Yeşil finans özellikle çevresel amaçlara odaklanır. İklim değişikliğinin azaltılması, uyum, su kaynakları, döngüsel ekonomi, kirliliğin önlenmesi ve biyoçeşitlilik bu değerlendirmede karşılaşılabilecek başlıklardır.
Bir faaliyetin taksonomide listelenmesi ile taksonomiyle uyumlu olması da farklıdır. AB Taksonomisi bakımından önemli katkı, diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermeme, asgari güvenceler ve ilgili teknik tarama kriterleri birlikte değerlendirilir. Bir sektörde faaliyet göstermek tek başına uyum sonucu vermez. [1]
Hangi araç hangi hazırlığı gerektirir?
Yeşil tahvil: Elde edilen fonun uygun çevresel projelere tahsisi, proje seçim süreci, fon takibi ve raporlama tasarlanır. İhraç hazırlığına finans, hukuk ve ilgili sermaye piyasası uzmanlarının katılması gerekir.
Yeşil kredi: Finansman veya yeniden finansman konusu proje ve kullanım amacı kredi koşullarına bağlanır. Banka; kredi değerliliği, teminat, nakit akışı ve teknik uygunluğu kendi süreçleriyle inceler.
Yeşil kira sertifikası: Çevresel kullanım amacı ile kira sertifikasının hukuki yapısı birlikte ele alınır. Türkiye’de ihraççı varlık kiralama şirketi, kaynak kuruluş ve fon kullanıcısının rolleri ayrıca belirlenir. [2]
Sürdürülebilirlik bağlantılı araç: Fonun yalnız belirli yeşil projelere tahsis edilmesinden farklı bir yapıdır. Seçilen temel performans göstergeleri ve performans hedefleri, aracın finansal veya yapısal özellikleriyle ilişkilendirilebilir. İki yaklaşımı aynı isim altında değerlendirmeyin. [3]
SPK’nın 2026 güncellemesi neyi değiştiriyor?
13 Ağustos 2026 tarihli i-SPK 128.29 sayılı İlke Kararıyla Yeşil, Sürdürülebilir ve Sosyal Sermaye Piyasası Araçları Rehberi ve ayrı bir Sürdürülebilirlik Bağlantılı Sermaye Piyasası Araçları Rehberi kabul edildi. Bu nedenle yalnız Şubat 2022 metninden hareket eden bir hazırlık dosyası güncel rehberlerle yeniden karşılaştırılmalıdır. [3]
Aynı karar kapsamındaki %50 indirim, ilgili Kurul ücretine ilişkindir. Faiz, toplam finansman maliyeti, dış değerlendirme ve diğer ihraç giderlerinin tamamında %50 indirim anlamına gelmez. İşlem bazındaki ücret ve kapsam, başvuru tarihinde ilgili hükümlerle teyit edilmelidir. [3]
Bir proje dosyasında hangi veriler bulunmalı?
Önce yatırımın sınırını, bütçesini, uygulama tarihini ve mevcut performansını yazın. Örneğin enerji verimliliğinde ölçülen tüketim, üretim miktarı, normalleştirme yöntemi ve beklenen tasarrufun dayanağı ayrı gösterilmelidir. Tahmini tasarrufu gerçekleşmiş sonuç gibi sunmayın.
Sonra çevresel faydayı hangi metrikle izleyeceğinizi belirleyin. Baz dönem, ölçüm sınırı, birim, veri sahibi ve kontrol yöntemi bulunmayan bir gösterge karşılaştırılabilir sonuç üretmeyebilir. Kullanım yeri belli fonun muhasebe veya alt hesap takibi, proje harcamalarıyla mutabakatı ve raporlama sorumluluğu da hazırlığa dahildir.
Uluslararası programlar otomatik finansman sağlar mı?
Hayır. Örneğin EBRD GEFF programları katılımcı finans kuruluşları üzerinden işler; teknik uygunluk değerlendirmesi, bu kuruluşun kredi kriterlerinden ayrıdır. IPA ve diğer hibe programlarında ise çağrının başvuru sahibi, uygun gider, eş finansman ve süre koşulları belirleyicidir. [4–5]
Finansman hazırlığı için işe program listesinden önce proje ve kanıt dosyasından başlayın. Acolveta’nın katkısı çevresel ölçütleri, veri düzenini ve açıklama hazırlığını desteklemektir; kredi veya fon tahsis kararı finansman kuruluşlarına aittir.
Çalışma dosyanızı hazırlayın: Yeşil Finans Hazırlık Rehberi ve Kontrol Listesi ile proje, kanıt ve aksiyon kaydınızı oluşturun.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu, AB Taksonomisi: çevresel hedefler ve uyum çerçevesi.
- SPK, başvuru süreçleri ve kira sertifikası yapısı: III-61.1 sayılı Tebliğ ve VKŞ rolü.
- SPK, 13 Ağustos 2026 rehber ve ücret indirimi duyurusu: i-SPK 128.29; yeni rehberler ve Kurul ücreti.
- EBRD GEFF Türkiye, uygunluk kriterleri: teknik uygunluk ve finans kuruluşu kriterleri.
- T.C. Avrupa Birliği Başkanlığı, hibe duyuruları: güncel çağrı koşulları ayrıca incelenmelidir.