SKDM Kesin Dönem: Türk İhracatçıdan 2026 ve 2027'de Neler İstenecek?

SKDM’nin geçiş dönemi 31 Aralık 2025’te tamamlandı; kesin dönem 1 Ocak 2026’da başladı. AB ithalatçısı veya yetkili dolaylı gümrük temsilcisi, kapsam ve muafiyet koşullarına göre yıllık beyan ve sertifika yükümlülüğünü yürütür. Türkiye’deki üreticinin hazırlığı ise alıcının ihtiyaç duyduğu ürün, tesis, üretim ve emisyon verisini sağlamaya odaklanır.[1]

1. Önce alıcınızın kapsamını ve yıllık hacmini sorun

Yıllık 50 ton net kütle muafiyeti; çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki kapsama giren malların ithalatçı bazında bir takvim yılı içinde birlikte değerlendirilmesine dayanır. Eşik, tüm ilgili CN kodları ve tedarikçilerden yapılan ithalat toplamına uygulanır. Elektrik ve hidrojen bu kütle muafiyetinden yararlanmaz.[1]

Alıcınızın ilgili toplamı 50 tonu aşmıyorsa muafiyet koşullarını ve gümrük beyanını kendisi değerlendirir. Eşik yıl içinde aşılırsa yükümlülükler yalnızca 50 tonu aşan kısım için değil, o takvim yılında ithal edilen kapsamdaki malların tamamı için doğar. Bu nedenle “ben bu alıcıya 20 ton satıyorum” bilgisi tek başına yeterli değildir.

Alıcınıza sorulacak soru: “Bu takvim yılında, tüm tedarikçilerinizden aldığınız ilgili SKDM mallarının toplam net kütlesi ve yıl sonu tahmininiz nedir; beyanda gerçek değer mi, varsayılan değer mi kullanmayı planlıyorsunuz?” Bu yanıtı ürün CN kodunuzla birlikte yazılı netleştirin.

2. Gerçek veri kullanılacaksa İngilizce izleme planı ve doğrulama hazırlayın

Kesin dönemde alıcınız varsayılan değerleri de kullanabilir. Ancak gerçek emisyon değerleriyle beyan yapılacaksa tesis hesabının ilgili SKDM yöntemine göre oluşturulması ve doğrulanması gerekir. Ulusal emisyon raporu veya genel bir karbon ayak izi belgesi, SKDM ürün hesabının ve doğrulamasının otomatik karşılığı değildir.[1][2]

(AB) 2025/2547’nin gerçek değer kullanımına ilişkin 2’nci maddesi ve 5(5)–(6) hükümleri çerçevesinde işletmeci izleme planını tasarlayıp uygulamalı; plan İngilizce sunulmalıdır. Planda veri kaynakları, üretim süreçleri, ölçüm/hesaplama yöntemleri, öncül girdiler ve kontrol düzeni tanımlanır. İlgili destekleyici kayıtlar, raporlama döneminden sonra en az altı yıl tesiste saklanır; ayrıntılar Ek II A.2 ve A.5’te yer alır.[2]

Doğrulayıcı seçiminde (AB) 2023/956 m.18 ile (AB) 2025/2551 m.3(2), m.6 ve Ek I esas alınmalıdır. AB dışında kurulu başvuru sahipleri, söz konusu düzenleme kapsamında akreditasyon hizmeti sunan bir AB üyesi ülkenin ulusal akreditasyon kuruluşuna başvurur. Bir kuruluşun yalnızca TÜRKAK kapsamında ulusal emisyon doğrulaması yapabiliyor olması, SKDM yetkisinin de bulunduğunu göstermeye yetmez.[3]

Teyide açık: Seçilecek doğrulayıcının güncel SKDM akreditasyon belgesi, ilgili faaliyet grubu kapsamı ve kayıt durumu sözleşme öncesinde ayrıca kontrol edilmelidir.

AB alıcısının sizden isteyebileceği temel veri paketi

• Malın CN kodu, AB ithalatı ile eşleştirilecek miktar ve üretim dönemi bilgisi.
• Üretici ve tesis kimliği, üretim prosesi/rotası ve ürün bazlı faaliyet verisi.
• Yakıt, enerji, malzeme ve gerekli öncül girdiler ile bunların kanıtları.
• Gerçek değer yolunda İngilizce izleme planı, emisyon hesabı ve SKDM doğrulama raporu.
• Varsa karbon fiyatı indirimi için uygun ödeme ve telafi/geri ödeme belgeleri.

3. 2026 ithalatının 2027’deki beyan takvimi

İlk yıllık SKDM beyanı ve ona karşılık gelen sertifikaların teslimi, 2026 yılında AB’ye ithal edilen mallar için 30 Eylül 2027’ye kadar yapılır. Sertifika satışı ise 1 Şubat 2027’de başlar. Yükümlülüğün referansı AB ithalat yılıdır; Türkiye’den sevk tarihi veya üretim yılı ile her durumda aynı kabul edilmemelidir. Üretim dönemi ve fiilî verinin eşleştirilmesi ayrıca kontrol edilir.[1][2]

2026 ithalatına ilişkin sertifika fiyatları, ilgili ithalat çeyreğine ait AB ETS açık artırma fiyatlarının ortalamasına dayanır. 2027’den itibaren sertifika fiyatlandırmasında haftalık ortalamalar kullanılır. Bu nedenle sabit bir avro/ton tutarı üzerinden bütün sözleşmeleri fiyatlamak yerine alıcıyla kullanılacak dönem ve maliyet hesabını netleştirin.[8]

4. Ücretsiz tahsisat azalışı ile varsayılan değer ek oranını ayırın

Ücretsiz tahsisatın azalış payı sertifika sayısının doğrudan oranı değildir

AB ETS’de SKDM malları için ücretsiz tahsisat kademeli azaltılır. 2026’da ücretsiz tahsisat hesabındaki CBAM faktörü %97,5; buna karşılık gelen azalış payı %2,5’tir. Azalış payı 2027’de %5’e, 2028’de %10’a çıkar ve mevcut takvimde 2034’te %100’e ulaşır. Bu takvim, 2003/87/AT Direktifi m.10a(1a)’da düzenlenir.[6]

Her ürün için “toplam emisyon × %2,5” hesabı yeterli değildir. Sertifika sayısı; ürünün gömülü emisyonu, ücretsiz tahsisata uyarlama hesabı ve varsa geçerli karbon fiyatı indirimiyle birlikte belirlenir. Ücretsiz tahsisat uyarlamasının yöntemleri (AB) 2025/2620’de yer alır. AB alıcısı üzerindeki sertifika yükümlülüğünün tedarikçiye yansıyıp yansımayacağı ise ticari sözleşmeye bağlıdır.[7]

Varsayılan değerlerde ek oran: 2026 %10, 2027 %20, 2028 ve sonrası %30

Bu takvim çimento, demir-çelik, alüminyum ve hidrojen mallarına ilişkin varsayılan değer ek oranıdır. Gübrede 2026 ve sonrası için ek oran %1’dir. Elektrik için ayrı yöntemler vardır. Dolayısıyla %10–%20–%30 takvimi bütün SKDM mallarına genellenemez. Bu oranlar idari yaptırım olarak değil, varsayılan değerin belirlenmesindeki ek oran olarak ele alınmalıdır.[4][5]

Hesapta ürünün CN koduna ve uygun ülke/rota satırına karşılık gelen güncel varsayılan değer esas alınır. Temmuz 2026 düzeltmesiyle ek oran içeren yıl sütunları kaldırılmış; toplam emisyon değerine ilgili yılın ek oranının uygulanması açıklanmıştır. Güncel veri sürümünü kullanın ve ek oranı iki kez eklemeyin. Gerçek veriyle varsayılan veri arasındaki maliyet farkı tesis özelinde hesaplanmalıdır; gerçek verinin her durumda daha düşük sonuç vereceği varsayılmamalıdır.

İhracatçı için 2026–2027 hazırlık sırası

1. Kapsamı teyit edin: CN kodunu, AB alıcısının yıllık ilgili toplam ithalatını ve 50 ton muafiyetinin durumunu yazılı sorun.
2. Veri yolunu belirleyin: Alıcınızın gerçek değer/varsayılan değer tercihini, veri formatını ve teslim tarihini netleştirin.
3. Gerçek veri kullanılacaksa: İngilizce izleme planını, ürün hesabını, kanıt dosyasını ve uygun kapsamlı doğrulamayı planlayın.
4. Maliyet maddesini açıklığa kavuşturun: Ek oran, ücretsiz tahsisat uyarlaması, sertifika fiyat dönemi ve olası maliyet paylaşımını sözleşmede ayrı değerlendirin.
5. İç takviminizi erkene alın: Alıcınızın 30 Eylül 2027 son tarihinden önce kendi veri kontrolü ve beyan hazırlığı için zamana ihtiyacı vardır.

Doğrulama hazırlığındaki belge ve veri boşluklarını ekip içinde görmek için doğrulama öncesi kontrol listesini e-postayla alabilirsiniz. Form doldurmadan erişmek isterseniz açık SKDM kontrol listesi de kullanılabilir.